Bulmaca Nedir, Bulmaca Ne Demektir

Ağustos 3, 2013 Yorum yok. »

Bulmaca Hakkında Bilgi; Bulmaca Nedir, Bulmaca Ne Demektir

1875 yılı Sadakat dergisinde, “Suâl: Cevahir sandığı zannıyle koltuğuna balkabağı alıp kaçan kimdir? Bu suâl fennî değildir. Yalnız iz’ân ve ferasetle bulunur. En ziyade etraflı cevabım bulup da bir an evvel getirene bir aylık yaldızlı gazete verilecektir.”

Gazete ve dergilerin okuyucularına armağanlı sorular sorması çok eski bir gelenektir fakat bugün kareli bulmaca da denilen bulmacaları, armağan olsun olmasın çözme isteğiyle, Murat Belge’nin de dediği gibi, “Diriliş’i Tolstoy’un yazdığını bilsem ne olur, Cengiz’in kaynanasını bilmesem ne olur” mantığının ilgisi yoktur.

Bu biçimiyle bulmaca ilk kez 1913’de, New York World’ün Pazar eki Fun için, Arthur Wynne tarafından hazırlanmıştır. Wynne büyükbabasından öğrendiği Sihirli Kare adlı Victoria dönemi çocuk oyunundan yararIanmıştır. 19. yüzyılda çocuk kitaplarında basılan, yukarıdan aşağı ve soldan sağa okunabilen kelimeleri yerleştirmekten ibaret olan bu oyuna Wynne’m katkısı, sözcükleri sorular sorarak buldurmak ve siyah kare yerleştirmek, yani bugünkü biçimi kazandırmaktır; fakat ilk bulmacalarda sorular kolaydır. İlk kez 21 Aralık 1913 günlü gazete ekinde yer alan bulmaca 1920’lerde gazetelere yayılmış, Çin dışında bütün dünya basınına bulaşmıştır. Bulmacalar gittikçe zorlaşırken bulmaca kitapları da basılmaya başlanmıştır.

Gazete ve dergilerin kendileri ve eklerinde bulmaca olmaması artık düşünülemez. Pazar günleri bulmaca sayısı artırılır, yazları özel bulmaca ekleri verilir; ayrıca bulmaca kitapçıkları ve sözlüklerini Türkçede de bulmak mümkündür.

Cumhuriyet gazetesinin ikinci Dünya Savaşı sırasındaki gamalı haç bulmacası ünlü olduğu gibi, Pazar ve Kitap ekleri bulmacaları da ünlüdür. Gazeteler sorularını okuyucu profiline göre hazırlar; 12 Eylül öncesinde Politika ve Aydınlık gazetelerinin ‘sol’ bilgiye yönelik bulmacaları bunun örnekleridir.

Bulmaca çözmek, yani her kareyi doğru harfle doldurabilmek her yaş ve sınıftan insan için, doğru bulmacayı bulma koşuluyla, büyük zevktir. Bu amaçla bulmaca kulüpleri de kurulmuştur.

Kaynak: Kudret Emiroğlu, Gündelik Hayatımızın Tarihi

Benzer Yazılar

Lütfen Yorumlarınızı Eksik Etmeyin

Yorumlarınızı Türkçe kurallarına uygun olarak yazın.Sağol, Teşekkürler gibi yorumlar onaylanmayacaktır. *